Ten wyjątkowy numer ma charakter specjalistycznego słownika biograficznego jednostek (справочник) i w całości poświęcony jest historii rosyjskich i radzieckich jednostek straży granicznej. Autorem pracy jest kandydat nauk historycznych Władimir Anatoljewicz Sutormin (Владимир Анатольевич Сутормin). Publikacja ta jest uznawana za "unikalną i nie mającą sobie równych" (Справочник уникальный и не имеющий аналогов), ponieważ gromadzi zweryfikowane dane na temat ponad 850 rosyjskich i radzieckich okrętów, kutrów i statków straży granicznej, które brały udział w ochronie granicy morskiej i rzecznej w latach 1873-1945.
Poniżej znajduje się rozszerzony opis zawartości poszczególnych rozdziałów:
- Введение (Wstęp) - Rozdział ten wprowadza czytelnika w specyfikę opracowania. Autor wyjaśnia metodologię pracy: wszystkie daty do 14 lutego 1918 roku podane są według starego stylu (julijańskiego). Jednostki budowane specjalnie dla straży granicznej opisano w momencie ich wejścia do służby, natomiast te przejęte z innych resortów (np. marynarki wojennej lub cywilnej) - w momencie ich formalnego włączenia w skład morskich jednostek pogranicznych. Aby zmieścić obszerne materiały w 84 stronach, autor zastosował skrócony format opisów: podano sumaryczną moc siłowni (zamiast liczby silników), skrócone dane o uzbrojeniu (tylko kaliber i liczba dział/karabinów maszynowych) oraz pominięto szczegółowe opisy masowych zdarzeń (np. masowe przechodzenie załóg na stronę bolszewików w 1917 roku). Wstęp wyjaśnia również, że w wykazie uwzględniono także jednostki, które formalnie znajdowały się w składzie straży granicznej, ale faktycznie nie pełniły służby granicznej, a także statki czasowo do tego oddelegowane.
- Пограничные корабли, катера и суда периода 1873-1917 гг. (Okręty, kutry i statki straży granicznej w okresie 1873-1917) - To historyczny zarys narodzin morskiej straży granicznej w Imperium Rosyjskim. Rozdział rozpoczyna się od powołania w 1873 roku Bałtyckiej Flotylli Krążowników Celnych (Балтийская таможенная крейсерская флотилия). Autor szczegółowo kataloguje pierwsze jednostki, takie jak drewniane parowe barkasy z brytyjskiej stoczni "Wight, J. Samuel & Co" (np. "GAGARA", "KRECZET", "ŁASTOCZKA"), a także pierwsze krążowniki patrolowe typu "KONDOR" (np. "STRAZH", "CZASOWOJ"). Opisano proces ich przekazywania w 1898 roku pod zarząd Oddzielnego Korpusu Straży Granicznej (ОКПС), ich bazy, modyfikacje uzbrojenia oraz losy podczas I wojny światowej (w tym przypadki zatopienia przez własne załogi w 1918 roku, aby zapobiec przejęciu ich przez wojska niemieckie lub fińskie).
- Пограничные корабли, катера и суда периода 1918-1945 гг. (Okręty, kutry i statki straży granicznej w okresie 1918-1945) - Najobszerniejsza część słownika, obejmująca burzliwy okres wojny domowej w Rosji, dwudziestolecia międzywojennego oraz II wojny światowej. Opisano tu losy setek jednostek wcielonych do formacji OGPU/NKWD, a następnie Morskich Wojsk Pogranicznych. Uwzględniono m.in. dawne jednostki Imperium, które przetrwały rewolucję (np. słynny krążownik pograniczny "WOROWSKI", który przez cały ten okres był największym okrętem w składzie morskich sił granicznych na Dalekim Wschodzie). Rozdział dokumentuje również specyficzne przypadki, takie jak przejmowanie jednostek przez interwentów (np. brytyjskich w Archangielsku), ich późniejszy powrót do służby radzieckiej, a także walki podczas wojny zimowej i Wielkiej Wojny Ojczyźnianej (w tym tragiczny los jednostek podczas ewakuacji Tallinna w 1941 roku, np. zniszczenie na minach kutrów "CZERNOMORSKIJ № 2" czy "JUPITER").
- Обозначения и сокращения (Oznaczenia i skróty) - Niezbędny słownik pomocniczy wyjaśniający specjalistyczną terminologię morską i pograniczną używaną w publikacji. Zawiera rozwinięcia skrótów dotyczących klasyfikacji jednostek (np. ПС - пограничное судно / okręt pograniczny, ГИСУ - гидрографическое судно / statek hydrograficzny), nazw formacji (np. ОКПС, НКВД, МССМ) oraz instytucji i portów, co umożliwia właściwe zrozumienie kontekstu historycznego poszczególnych haseł.
- Список использованных источников и литературы (Wykaz wykorzystanych źródeł i literatury) - Solidna podstawa merytoryczna opracowania. Autor wymienia tu archiwalia (głównie z Rosyjskiego Państwowego Archiwum Marynarki Wojennej - РГА ВМФ), opublikowane słowniki okrętów, a także wyraża podziękowania dla innych historyków i entuzjastów (takich jak A.A. Gajduk, M.E. Morozow, W.W. Jarowoj), którzy udostępnili materiały archiwalne, fotografie i zwrócili uwagę na błędy w rękopisie.
Dodatki w numerze:
Publikacja wzbogacona jest o wysokiej jakości materiały wizualne. Na okładce i wewnątrz numeru znajdują się schematy taktyczno-techniczne i sylwetki jednostek autorstwa uznanych rysowników marynistycznych, takich jak S.A. Bałakin, R.I. Kuzniecow, A.A. Łoginow, A.E. Lutow i W.K. Michalczuk. Zamieszczono również archiwalne fotografie z Centralnego Muzeum Straży Granicznej FSB Rosji oraz z prywatnych kolekcji badaczy.