"Saladin and the Saracens" autorstwa Davida Nicolle'a, z ilustracjami Angusa McBride'a, to pozycja z serii Osprey "Men-at-Arms" (tom 171), wydana w 1986 roku. Tom koncentruje się na armiach muzułmańskiego Bliskiego Wschodu w epoce krucjat, ukazując wojsko, uzbrojenie i organizację sił, którymi dowodził najsławniejszy przeciwnik krzyżowców. Punktem wyjścia narracji jest postać Salaha ad-Dina Jusufa ibn Ajjuba, zwanego przez muzułmańskich współczesnych al-Nasirem, "Zwycięskim", a przez podziwiającą go Europę – Saladynem. Jest on najbardziej rozpoznawalną postacią w dziejach krucjat, bardziej nawet niż jego chrześcijański rywal Ryszard Lwie Serce. Nicolle ukazuje, jak kierowane przez niego i jego następców społeczeństwa oraz systemy militarne, prowadząc od klęsk do ostatecznego triumfu, były znacznie bardziej wyrafinowane, niż się powszechnie uważa.
Struktura książki jest typowa dla serii "Men-at-Arms". Po wprowadzeniu następują rozdziały poświęcone Seldżukom i Fatymidyom, Saladynowi i Ajjubydom, klęskom i triumfom, uzbrojeniu i opancerzeniu, a całość zamykają opisy tablic ilustracyjnych. Warto jednak odnotować, że tytuł jest nieco mylący: książka nie ogranicza się wyłącznie do Saladyna – zaczyna się w połowie XI wieku, od przybycia Turków seldżuckich i Turkmenów na tereny dzisiejszego Iranu, Iraku i Kaukazu, i kończy w roku 1291 wraz z upadkiem Akki.
Książka spotkała się z umiarkowanie pozytywnym przyjęciem. Czytelnicy podkreślają, że dla gracza, modelarza i miłośnika historii wojskowości jest to doskonałe źródło – gracz znajdzie tu zarys około dwudziestu różnych armii do odtworzenia, modelarz zaś szczegółowe opisy strojów i wyposażenia. Jednocześnie część czytelników zwraca uwagę na pewne ograniczenia: pozycja ma służyć jako punkt wyjścia, ogólny zarys, od którego można przejść do poważniejszych studiów. Niektórzy recenzenci wskazują też, że styl autora nosi znamiona wyraźnych sympatii w stosunku do opisywanej cywilizacji.
Szczególną wartość publikacji stanowią barwne plansze Angusa McBride'a. McBride urodził się 11 maja 1931 roku w Londynie, w rodzinie o szkockich, góralskich korzeniach. Osierocony jako dziecko – matka zmarła, gdy miał pięć lat, ojciec zginął podczas drugiej wojny światowej – kształcił się w Szkole Chórzystów Katedry w Canterbury. Po odbyciu służby wojskowej w Royal Fusiliers pracował jako artysta reklamowy, a trudna sytuacja gospodarcza powojennej Anglii skłoniła go do emigracji do Południowej Afryki. W 1976 roku rozpoczął współpracę z wydawnictwem Osprey, dla którego zilustrował ponad dziewięćdziesiąt tytułów. Jak pisał jego wieloletni redaktor Martin Windrow, McBride był znany z błyskotliwego użycia koloru, mistrzowskiego oddania światła bezpośredniego i odbitego oraz z umiejętności kierowania wzrokiem widza dokładnie tam, gdzie chciał. Potrafił sprawić, by postaci wyglądały jak żywi ludzie – i właśnie to, w połączeniu z dbałością o detal, sprawiało, że jego prace były tak porywające. Ilustracje McBride'a do tego tomu są oceniane jako szczególnie piękne, a ich jakość znacznie przewyższa ilustracje w niektórych innych tytułach Osprey z epoki krucjat.
Autorem tekstu jest David Nicolle, brytyjski historyk wojskowości o rozległym dorobku naukowym. Urodził się w 1944 roku jako syn ilustratora Pata Nicolle'a. Przez szereg lat pracował w arabskiej sekcji BBC, po czym zdobył tytuł magistra w School of Oriental and African Studies w Londynie oraz doktorat na Uniwersytecie w Edynburgu. Wykładał historię sztuki świata i sztuki islamskiej na Uniwersytecie Yarmuk w Jordanii. Wieloletnie zakorzenienie w kulturze arabskiej i bliskowschodniej nadaje jego tekstom autentyczność i głębię trudną do osiągnięcia przez badaczy znających region jedynie z literatury.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu "Men-at-Arms": książka liczy zaledwie 48 stron, co czyni ją wprowadzeniem, a nie monografią. Tematyka skoncentrowana jest na armiach dowodzonych bezpośrednio przez Saladyna i dynastię Ajjubydów, przy czym szerszy kontekst polityczny i strategiczny epoki krucjat pozostaje poza zakresem publikacji.
Podsumowując, "Saladin and the Saracens" to solidne i przystępne wprowadzenie do tematyki militarnej muzułmańskiego Bliskiego Wschodu doby krucjat. David Nicolle stworzył rzetelne kompendium łączące analizę organizacyjną z narracją historyczną, zaś plansze Angusa McBride'a nadają publikacji szczególną wartość dla modelarzy i miłośników gier figurkowych. Czytelnicy szukający szerszego ujęcia tematu mogą sięgnąć po uzupełniające tomy serii poświęcone armiom krzyżowców, pogłębioną zaś analizę codziennego życia i służby wojownika muzułmańskiego znaleźć można w odpowiednich tomach serii "Warrior" tego samego wydawnictwa.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder
