Wiek Arturiański; Celtycki Zmierzch; Mroczne Wieki; Narodziny Anglii – to potężnie romantyczne nazwy, często nadawane jednemu z najbardziej zagmatwanych, a zarazem kluczowych okresów w historii Brytanii. Jest to era, wokół której rywalizujące ze sobą celtyckie i angielskie nacjonalizmy toczyły częste spory. Był to także okres osadnictwa i epoka miecza. Ta wciągająca publikacja Davida Nicolle'a przenosi nas do Anglii spowitej tajemnicą i trawionej dzikimi konfliktami – krainy, która stała się areną działań jednej z najbardziej trwałych postaci naszej historii – Artura.
"Arthur and the Anglo-Saxon Wars" Davida Nicolle'a, zilustrowane przez Angusa McBride'a, to specjalistyczne opracowanie z serii Osprey Men-at-Arms, poświęcone jednemu z najbardziej enigmatycznych okresów w historii Brytanii – epoce sub-rzymskiej i wczesnoanglosaskiej (V-VI wiek n.e.), związanej z legendarną postacią króla Artura. Nicolle, uznany ekspert od średniowiecznej wojskowości, podejmuje się trudnego zadania oddzielenia faktów historycznych od mitu, analizując dostępne źródła archeologiczne, tekstowe i ikonograficzne, aby zrekonstruować rzeczywistość militarną tej przełomowej epoki. Książka systematycznie omawia kontekst historyczny upadku rzymskiej Brytanii, migracje Anglów, Sasów i Jutów na wyspę oraz powstanie królestw anglosaskich, analizując organizację wojenną zarówno po stronie brytyjskiej (potomkowie Romano-Brytów), jak i najeźdźców anglosaskich, omawiając strukturę dowodzenia, rekrutację, wyposażenie i taktykę walki, ze szczególnym uwzględnieniem ewolucji uzbrojenia ochronnego i ofensywnego oraz kwestii umocnień i oblężnień. Ilustracje Angusa McBride'a stanowią wybitne uzupełnienie tekstu: osiem pełnostronicowych plansz barwnych oraz liczne rysunki czarno-białe wiernie rekonstruują wygląd wojowników z tej mrocznej epoki, balansując na granicy rekonstrukcji naukowej i artystycznej wizji, co czyni je nieocenionym źródłem dla modelarzy, rekonstruktorów i ilustratorów. Nicolle z dużą ostrożnością podchodzi do kwestii historyczności Artura, przedstawiając różne teorie badawcze i koncentrując się na tym, co można ustalić na podstawie źródeł: bitwie pod Mount Badon, roli kawalerii w wojnach tego okresu oraz procesie stopniowej anglosaskiej dominacji nad Brytanią. Do mocnych stron publikacji należą: autorytet autora – David Nicolle to historyk z wykształceniem i uznanym dorobkiem w dziedzinie średniowiecznej wojskowości; ilustracje Angusa McBride'a – prace tego legendarnego ilustratora stanowią wzór rekonstrukcji ikonograficznej; zrównoważone podejście – autor unika zarówno nadmiernego sceptycyzmu, jak i romantyzacji; kontekst archeologiczny – książka obficie korzysta z odkryć archeologicznych; oraz przystępność – mimo specjalistycznego charakteru tekst jest zrozumiały dla nieekspertów. Należy jednak pamiętać o ograniczeniach: format Men-at-Arms nie pozwala na pogłębioną analizę wszystkich aspektów; data wydania (lata 90. XX wieku) nie uwzględnia najnowszych odkryć i reinterpretacji z ostatnich trzech dekad; hipotetyczny charakter wielu rekonstrukcji, co autor sygnalizuje, ale czytelnik powinien być tego świadomy; oraz brak polskiego tłumaczenia – książka dostępna wyłącznie w oryginale angielskim. Publikacja jest szczególnie polecana modelarzom i rekonstruktorom jako źródło ikonograficzne, miłośnikom legendy arturiańskiej chcącym poznać historyczne tło mitu, wargamerom jako kompendium do gier bitewnych oraz studentom i badaczom jako punkt wyjścia do dalszych poszukiwań; mniej odpowiednia dla czytelników oczekujących narracyjnej biografii Artura. Podsumowując, jest to wartościowa pozycja w swojej kategorii: zwięzła, rzetelna i bogato ilustrowana, która mimo upływu czasu zachowała wartość referencyjną – szczególnie w obszarze rekonstrukcji uzbrojenia i umundurowania; książka nie rozstrzyga sporu o historyczność Artura, ale dostarcza solidnych podstaw do zrozumienia realiów militarnych epoki, w której legendarny król miał żyć, nie zastępując współczesnych, pogłębionych studiów historycznych i archeologicznych, ale doskonale je uzupełniając jako narzędzie szybkiego dostępu do kluczowych informacji, zasługując na ocenę pozytywną, również w kategorii ilustrowanych kompendiów militarnych; dla entuzjastów wczesnego średniowiecza Brytanii i legendy arturiańskiej pozostaje lekturą godną polecenia, którą warto zestawić z innymi tomami serii Osprey autorstwa Nicolle'a oraz z pracami Christophera Snydera, Guya Halsalla i najnowszymi publikacjami archeologicznymi dotyczącymi sub-rzymskiej Brytanii, aby uzyskać pełniejszy i bardziej aktualny obraz tej fascynującej epoki.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder
