Seria New Vanguard wydawnictwa Osprey ma swoją utrwaloną formułę - 48 stron, twarda dyscyplina edytorska, ilustracje barwne obok fotografii archiwalnych - i tom 177, poświęcony brytyjskiemu pancernemu samochodowi rozpoznawczemu Humber LRC, tej formuły trzyma się wzorowo. Richard Doherty, autor kilkunastu prac o historii wojskowej i policyjnej Wielkiej Brytanii, w tym pierwszej od 1947 roku monografii Reconnaissance Corps ("Only The Enemy in Front", 1994), pisze o temacie, który zna od dawna, i to widać - narracja jest kompetentna i wolna od dygresji, choć siłą rzeczy skondensowana do granic możliwości gatunku.
Konstrukcja książki jest klasyczna dla serii: wstęp, rozdział o projektowaniu i rozwoju konstrukcji, rozdział o historii operacyjnej oraz nota bibliograficzna. Ten podział sprawdza się dobrze, bo Humber LRC to pojazd, którego historia dzieli się naturalnie na dwie opowieści - inżynierską i bojową - i Doherty nie próbuje ich sztucznie łączyć. Część poświęcona genezie pojazdu jest mocną stroną książki: autor pokazuje, że LRC powstał niemal z desperacji po klęsce we Francji w 1940 roku, jako zwycięzca konkursu na tani, szybki pojazd rozpoznawczy budowany na bazie cywilnego podwozia. Opisano tu wszystkie cztery warianty (Mk I Ironside, Mk II, Mk III, Mk IIIA) oraz wyprodukowanych łącznie około 2400 egzemplarzy, z dbałością o szczegóły uzbrojenia - karabin maszynowy Bren, karabin przeciwpancerny Boys, a nawet osobliwy przypadek zamontowania działka 20 mm odzyskanego z rozbitego Spitfire'a. To dokładnie ten poziom drobiazgowości, którego oczekuje się po tej serii, i Doherty go dostarcza bez wypełniania stron balastem.
Druga część, dotycząca użycia bojowego, jest równie rzeczowa, ale ujawnia też ograniczenia samego tematu. Doherty uczciwie pokazuje, że LRC nigdy nie wykorzystał w pełni swojego potencjału - Montgomery nie wierzył w tę broń, w efekcie czego w Afryce Północnej, gdzie warunki terenowe najlepiej odpowiadałyby jej możliwościom, pojazd trafił do akcji dopiero w końcowej fazie kampanii tunezyjskiej. Autor śledzi dalej jej służbę na Sycylii, we Włoszech i w Europie Zachodniej, a także powojenne użycie na Bliskim Wschodzie i w Azji. Ciekawym, choć osobliwym epizodem jest wątek sześciu pojazdów przystosowanych do przewozu rodziny królewskiej - zdjęcie Królowej Matki wysiadającej z takiego samochodu w Londynie to jeden z bardziej zapadających w pamięć elementów ikonografii tomu. Trzeba jednak przyznać, że sama historia bojowa LRC jest z natury rzeczy mniej efektowna niż w przypadku czołgów czy dział - to pojazd wsparcia, a nie protagonista wielkich bitew, i książka nie udaje inaczej, co można uznać zarówno za jej rzetelność, jak i za ograniczenie tematyczne, którego autor nie mógł przeskoczyć.
Warstwa ilustracyjna Henry'ego Morsheada jest poprawna, choć - jak zauważył jeden z recenzentów na Goodreads - nie należy do najbardziej efektownych w dorobku serii; w porównaniu z tomami poświęconymi bardziej "fotogenicznym" pojazdom pancernym barwne plansze robią wrażenie nieco rzemieślnicze, funkcjonalne raczej niż widowiskowe. Ten sam recenzent trafnie skomentował skłonność autora do określania 25-konnego silnika Humbera mianem "potężnego" - to drobny, ale wymowny przykład tego, że entuzjazm wobec tematu momentami bierze górę nad chłodnym dystansem, choć nie jest to wada dyskwalifikująca, a jedynie rys stylu.
Opinie środowiska modelarskiego są zgodnie pozytywne i to właśnie tam książka znajduje swoje naturalne audytorium. Recenzent IPMS/USA, Gary Telecsan, pisał, że przy 48 stronach otrzymuje się dobrą lekturę zawierającą wszystko, co potrzebne do zrozumienia przeznaczenia i użycia pojazdu, a fotografie są bezcenne dla modelarza. Podobnie ocenił ją C. Peter Chen z ww2db.com, nazywając ją cennym źródłem zarówno dla fanów konkretnego modelu, jak i historii brytyjskich jednostek rozpoznawczych. Te oceny są uzasadnione - z perspektywy dokumentacji referencyjnej, zwłaszcza w kontekście stosunkowo nowych zestawów modelarskich Humbera LRC w skali 1/35, książka rzeczywiście spełnia swoją funkcję lepiej niż jako samodzielna lektura historyczna.
Całościowo Humber Light Reconnaissance Car 1941-45 to solidna, rzemieślnicza pozycja specjalistyczna - bez większych wad, ale też bez ambicji wykraczających poza format encyklopedycznego kompendium. Dla modelarzy i kolekcjonerów militariów to pozycja obowiązkowa; dla czytelnika szukającego wciągającej narracji historycznej - raczej rzeczowe uzupełnienie niż samodzielna atrakcja, i taką rolę, uczciwie, sama sobie wyznacza.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder