Wojna morska na Pacyfiku uległa całkowitej zmianie po japońskim ataku na Pearl Harbor w 1941 roku. Strategiczny nacisk przesunął się z pancerników na znacznie bardziej śmiercionośne, dalekosiężne systemy uzbrojenia; jednym z nich był okręt podwodny. Niniejsza książka szczegółowo opisuje projektowanie i rozwój, typy, uzbrojenie i wyposażenie, taktykę oraz historię operacyjną amerykańskich okrętów podwodnych w II wojnie światowej. Szczegółowe tabele, fotografie oraz doskonałe, pełnokolorowe plansze przedstawiają siły, które wywarły wpływ nieproporcjonalnie duży w stosunku do swojej liczebności mimo że poniosły najwyższy procentowy wskaźnik strat spośród wszystkich rodzajów Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych w II wojnie światowej.
"US Submarines 1941–45" autorstwa Jima Christleya, z ilustracjami Tony'ego Bryana, to tom numer 118 serii Osprey "New Vanguard", wydany po raz pierwszy 31 stycznia 2006 roku. Książka stanowi zwięzłe kompendium poświęcone konstrukcji, produkcji i służbie bojowej amerykańskich okrętów podwodnych floty w okresie II wojny światowej. Publikacja obejmuje okres od ataku na Pearl Harbor w grudniu 1941 roku, przez kampanię nieograniczonej wojny podwodnej na Pacyfiku, aż po kapitulację Japonii we wrześniu 1945 roku.
Struktura książki jest typowa dla serii "New Vanguard". Christley rozpoczyna od krótkiego wprowadzenia historycznego, omawiającego strategiczną zmianę doktryny US Navy po Pearl Harbor i przejście do nieograniczonej wojny podwodnej przeciwko Japonii. Następne rozdziały systematycznie opisują ewolucję techniczną głównych typów okrętów floty: od jednostek typu "PORPOISE", "SALMON" i "SARGO", przez liczne okręty typu "GATO", "BALAO" i "TENCH", aż po specjalistyczne konstrukcje i eksperymentalne rozwiązania. Autor szczegółowo relacjonuje specyfikę konstrukcji: układ przedziałów, systemy napędowe dieslowsko-elektryczne, uzbrojenie torpedowe, wyposażenie hydroakustyczne oraz warunki bytowe załogi. Szczególną uwagę poświęcono taktyce działań bojowych, roli wywiadu sygnałowego (ULTRA), współpracy z lotnictwem oraz kluczowym operacjom, które doprowadziły do zniszczenia japońskiej floty handlowej i wojennej.
Książka spotkała się z mieszanym, lecz generalnie pozytywnym przyjęciem czytelników. Na Goodreads publikacja uzyskała średnią ocenę około 3,4 na 5 na podstawie kilkudziesięciu opinii. Recenzenci chwalą przystępny styl narracji i wartość informacyjną publikacji, szczególnie doceniając fakt, że Christley – jako były podwodniak z 20-letnim doświadczeniem – opisuje konstrukcje i taktyki z perspektywy osoby, która znała te jednostki "od wewnątrz". Jeden z recenzentów określił książkę jako "Nice little book about the technicalities of subs", przyznając jej wysoką notę. Na portalu Osprey Publishing publikacja została określona jako jedna z najlepszych prac na ten temat, która choć stanowi wprowadzenie, dostarcza wystarczająco informacji, by zainteresować czytelnika i zachęcić do bardziej szczegółowych poszukiwań. Niektórzy czytelnicy wskazują jednak, że ze względu na format serii, szczegółowa analiza poszczególnych operacji lub wariantów konstrukcyjnych jest ograniczona – co jest zrozumiałe przy objętości 48 stron.
Wartościowym elementem publikacji są ilustracje Tony'ego Bryana. Plansze odtwarzają profile jednostek, schematy kamuflażu, oznaczenia taktyczne i przekroje konstrukcyjne w różnych okresach służby. Publikacja zawiera szczegółowe tabele, fotografie archiwalne oraz pełnokolorowe plansze, które czytelnicy chwalą za przydatność dla modelarzy, szczególnie w kwestii odtworzenia detali konstrukcyjnych i ewolucji wyposażenia. Zdjęcia archiwalne, w tym wiele fotografii z patroli bojowych i codziennej eksploatacji, uzupełniają narrację i nadają jej autentyczności.
Autorem tekstu jest Jim Christley, amerykański historyk i były podwodniak, który wstąpił do US Navy w 1962 roku i służył przez 20 lat w Siłach Okrętów Podwodnych, obsługując łącznie siedem jednostek i odbywając jedenaście patroli odstraszania. Odszedł ze służby w 1982 roku w stopniu senior chief petty officer, a następnie pracował jako konsultant inżynieryjny w dziedzinie wyciszania okrętów podwodnych. Jego unikalne połączenie doświadczenia operacyjnego, wiedzy technicznej i talentu pisarskiego gwarantuje wysoki poziom merytoryczny publikacji. Christley konfrontuje źródła amerykańskie z raportami japońskimi, co pozwala na zrównoważone przedstawienie skuteczności bojowej amerykańskich okrętów podwodnych – które odpowiadały za zniszczenie 55% japońskiego tonażu handlowego i wojennego.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii: publikacja liczy zaledwie 48 stron, co czyni ją wprowadzeniem, a nie monografią tematyczną. Ze względu na zwięzłość niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza poszczególnych patroli bojowych, szerszy kontekst strategiczny wojny podwodnej na Pacyfiku czy porównanie z japońskimi i niemieckimi okrętami podwodnymi – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo data wydania (2006) oznacza, że książka nie uwzględnia najnowszych badań archiwalnych z ostatnich dekad, choć podstawowe fakty dotyczące konstrukcji i służby bojowej pozostają aktualne.
Podsumowując, "US Submarines 1941–45" to solidne wprowadzenie do tematu amerykańskich okrętów podwodnych floty w II wojnie światowej. Jim Christley stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z narracją historyczną i kontekstem operacyjnym. Dla modelarzy i entuzjastów historii marynarki wojennej książka ma szczególną wartość dzięki wysokiej jakości planszom Tony'ego Bryana. Mimo upływu lat od premiery, publikacja pozostaje jednym z najbardziej użytecznych i wiarygodnych wprowadzeń do tematu amerykańskich okrętów podwodnych II wojny światowej – napisanym z perspektywy osoby, która znała te jednostki "od wewnątrz". Dla czytelników szukających głębszej analizy poszczególnych operacji warto sięgnąć po dedykowane monografie uzupełniające, takie jak Silent Victory Claya Blaira lub prace Johna D. Aldena poświęcone historii konstrukcji amerykańskich okrętów podwodnych.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder
