I wojna światowa jest często określana mianem "wojny artylerii", a brytyjska artyleria ciężka odegrała kluczową rolę w niszczeniu niemieckich okopów i zapewnianiu nieocenionego wsparcia ogniowego dla nacierających wojsk na froncie zachodnim. Niniejsza książka szczegółowo opisuje potężne działa Royal Garrison Artillery, w tym 6-calowe działo oblężnicze i haubicę, 8-calową haubicę, 12-calową haubicę kolejową i oblężniczą oraz niesławną 9,2-calową haubicę oblężniczą z zamkiem odtylcowym. Omówiono również kwestie kamuflażu, lokalizacji wrogich baterii i transportu, a także stosowane taktyki oraz proces rozwoju i obsługi tych systemów artyleryjskich.

"British Artillery 1914–19: Heavy Artillery" autorstwa Dale'a Clarke'a, z ilustracjami Briana Delfa, to tom 105 serii New Vanguard wydawnictwa Osprey Publishing, wydany w 2004 roku. Publikacja liczy 50 stron i stanowi zwięzłe, merytoryczne wprowadzenie do tematu brytyjskiej artylerii ciężkiej podczas I wojny światowej. Clarke, historyk specjalizujący się w artylerii i fortyfikacjach Wielkiej Wojny, w przystępny sposób opisuje kontekst strategiczny wojny pozycyjnej, który wymusił na Brytyjczykach szybki rozwój ciężkich systemów ognia. Tekst obejmuje organizację Royal Garrison Artillery, ewolucję taktyki ostrzału, szczegółowe omówienie typów dział – od haubic 6-calowych i 9,2-calowych, przez moździerze oblężnicze, po działa kolejowe – a także kwestie logistyczne, transportu i współpracy z piechotą oraz lotnictwem rozpoznawczym. Wizualną warstwę książki stanowią ilustracje Briana Delfa, uznawanego za jednego z czołowych rysowników technicznych w dziedzinie militariów: przekroje mechanizmów, profile boczne, plansze kolorowe z wariantami malowania i oznaczeniami jednostek – szczególnie cenione przez modelarzy, a także bogaty wybór fotografii archiwalnych z poligonów i frontu zachodniego. Dodatkowym atutem jest aneks z tabelami porównawczymi zawierającymi dane techniczne, zasięgi, masy pocisków i organizację etatową baterii, co czyni książkę praktycznym źródłem szybkiej informacji.
Recenzje czytelników są w większości pozytywne: na Amazonie publikacja uzyskała średnią ocen około 4,5/5, z dominacją opinii czterogwiazdkowych i pięciogwiazdkowych. Większość odbiorców chwali wartość edukacyjną, przejrzystość przekazu i jakość materiału wizualnego. Recenzenci podkreślają, że Clarke po raz kolejny napisał autorytatywne opracowanie dotyczące rozwoju, organizacji i użycia bojowego brytyjskiej artylerii ciężkiej, przydatne zarówno dla historyków, jak i modelarzy. Szczególnie doceniane są ilustracje Briana Delfa – precyzyjne przekroje mechanizmów zamkowych, systemów oporopowrotnych i stanowisk ogniowych, które pomagają zrozumieć techniczne aspekty działania tych złożonych systemów. Wielu czytelników zwraca uwagę, że książka skutecznie „rozplątuje" skomplikowaną nomenklaturę brytyjskich dział ciężkich i wyjaśnia różnice między poszczególnymi typami haubic i moździerzy.
Nie brakuje jednak głosów wskazujących na ograniczenia wynikające z formatu serii. Część odbiorców zauważa, że 50 stron to za mało na dogłębną analizę taktyczną, szczegółowe relacje obsługi dział czy kontekst strategiczny poszczególnych bitew. Brak przypisów i rozbudowanej bibliografii, typowy dla Osprey, utrudnia weryfikację źródeł dla badaczy akademickich. Niektórzy czytelnicy wyrażają żal, że książka pomija pewne aspekty, takie jak doświadczenia psychologiczne artylerzystów, kwestie zaopatrzenia w amunicję w warunkach bojowych czy szczegółowe dane o skuteczności poszczególnych typów ostrzału. Książka będzie szczególnie wartościowa dla modelarzy (dzięki planszom, przekrojom i schematom malowania), początkujących miłośników historii I wojny światowej oraz entuzjastów techniki artyleryjskiej. Nie spełni natomiast oczekiwań czytelników poszukujących głębokiej analizy operacyjnej, szczegółowych danych o kosztach produkcji czy kontekstu politycznego decyzji o rozwoju artylerii.
Podsumowując, "British Artillery 1914–19: Heavy Artillery" to solidne, wizualnie atrakcyjne wprowadzenie do niszowego, ale fascynującego tematu. Mimo ograniczeń objętościowych, książka spełnia swoją rolę jako punkt startowy do dalszych poszukiwań. Jeśli interesujesz się historią I wojny światowej, modelarstwem artylerii lub po prostu lubisz dobrze ilustrowane mini-monografie wojskowe, ta publikacja jest warta uwagi – pod warunkiem, że potraktujesz ją jako wstęp, a nie ostateczne źródło wiedzy. Dla głębszego zrozumienia tematu warto uzupełnić lekturę o prace samego Clarke'a, takie jak "Field Artillery Weapons of the First World War" lub bardziej specjalistyczne monografie dotyczące poszczególnych typów dział.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder