Na brytyjski sukces morski w okresie napoleońskim składało się wiele czynników, lecz jednym z kluczowych było wyszkolenie artyleryjskie. Inne państwa rozwijały odmienne rodzaje uzbrojenia morskiego, dostosowane do swoich strategii morskich. Systemy francuski i hiszpański ewoluowały w podobnym kierunku, podczas gdy marynarki bałtyckie skłaniały się do opierania się na mniejszych jednostkach i lżejszym uzbrojeniu. Holandia w tym okresie pozostawała w strefie wpływów Francji, co miało wpływ na rozwój jej uzbrojenia morskiego. Niniejsza publikacja opisuje systemy uzbrojenia wszystkich tych państw, a także rodzącej się marynarki amerykańskiej, której umiejętności artyleryjskie zawstydziły Royal Navy u szczytu jej dominacji.
Książka "Napoleonic Naval Armaments 1792–1815" autorstwa Chrisa Henry'ego, z ilustracjami Briana Delfa, to wartościowa pozycja wydawnictwa Osprey, która w przystępny sposób przybliża historię uzbrojenia morskiego w okresie wojen napoleońskich. Publikacja, wydana w 2004 roku i licząca 50 stron, systematycznie opisuje rozwój artylerii okrętowej – od dział żelaznych i mosiężnych, przez karonady, po broń podręczną i amunicję specjalistyczną – oraz porównuje systemy uzbrojenia flot: brytyjskiej Royal Navy, francuskiej Marine Impériale, hiszpańskiej, holenderskiej i amerykańskiej. Mocne strony książki to przede wszystkim ekspertyza autora: Chris Henry, jako Head of Collections w Museum of Royal Artillery, dysponuje unikalnym dostępem do źródeł pierwotnych – raportów kapitanów, podręczników artyleryjskich i osobistych notatników kanonierów – co przekłada się na rzetelność i autentyczność treści. Bogactwo materiału wizualnego obejmuje liczne fotografie oryginalnych dział, współczesne rysunki i malowidła, a także osiem stron kolorowych plansz Briana Delfa z przekrojami i schematami uzbrojenia; szczególnie przydatne są plansze z załogami dział w akcji, gdzie elementy są ponumerowane i opisane bezpośrednio na ilustracji. Autor nie ogranicza się do suchych specyfikacji technicznych – omawia doktrynę użycia, taktykę walki morskiej, procedury obsługi dział, przechowywanie amunicji i szkolenie załóg, co nadaje książce wymiar operacyjny. Henry szczegółowo porównuje uzbrojenie i wyszkolenie artyleryjskie poszczególnych flot, dochodząc do wniosku, że dominacja brytyjska na morzach wynikała nie z lepszej technologii, lecz z wyższego poziomu wyszkolenia kanonierów. Typowa dla serii New Vanguard forma – zwięzła, dobrze zorganizowana i bogato ilustrowana – czyni tę publikację idealnym wprowadzeniem do tematu. Należy jednak pamiętać o ograniczeniach: książka poświęca stosunkowo mało miejsca uzbrojeniu marynarki amerykańskiej, co może rozczarować czytelników zainteresowanych tym aspektem; 50 stron wymusza zwięzłość, przez co czytelnicy oczekujący dogłębnej analizy inżynieryjnej, szczegółowych obliczeń balistycznych lub rozbudowanych opisów poszczególnych bitew mogą poczuć niedosyt; a część kolorowych ilustracji nie zawiera bezpośredniego opisu elementów, co utrudnia szybkie odniesienie. Mimo tych zastrzeżeń, publikacja otrzymała wysokie oceny użytkowników: na Amazon średnia wynosi 4,6/5 gwiazdki (na podstawie 19 recenzji), a na Goodreads 3,83/5, przy czym czytelnicy chwalą ją jako "excellent quick read" i "great resource for those interested in the Age of Sail". Recenzenci specjalistyczni, tacy jak Robert Burnham z Napoleon Series, rekomendują książkę zarówno dla poważnych badaczy marynarki epoki napoleońskiej, jak i dla miłośników literatury historycznej. Dla entuzjastów historii marynarki wojennej, modelarzy, rekonstruktorów i kolekcjonerów serii Osprey jest to pozycja godna polecenia – szczególnie w zestawie z innymi tomami o żaglowcach i taktyce morskiej – stanowiąca doskonały punkt wyjścia do poznania artylerii okrętowej, która na zawsze zdefiniowała oblicze wojny na morzu w epoce żagla.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder
