Katapulta (katapeltikon) została wynaleziona pod patronatem Dionizego I, tyrana Syrakuz, w IV wieku p.n.e. Początkowo stosowano wyłącznie wariant miotający strzały, a dopiero za panowania Aleksandra Wielkiego wprowadzono katapulty miotające kamienie. Rzymianie przejęli te rodzaje broni podczas wojen punickich i dalej je rozwijali, zanim wprowadzili nową strzelającą strzałami balistę oraz miotający kamienie onager. Niniejsza publikacja śledzi często budzące kontrowersje kwestie projektowania, rozwoju i konstrukcji tych machin na przestrzeni dziejów świata klasycznego.
Książka "Greek and Roman Artillery 399 BC - AD 363" autorstwa Duncana B. Campbella, z ilustracjami Briana Delfa, to wartościowa pozycja wydawnictwa Osprey, która w przystępny sposób przybliża historię starożytnej techniki oblężniczej. Publikacja, wydana w 2003 roku i licząca 50 stron, systematycznie opisuje ewolucję machin miotających – od greckich gastrafetes i oxybeles, przez rzymskie balisty, skorpiony i onagry, po późnoantyczne konstrukcje z IV wieku n.e. Mocne strony książki to przede wszystkim ekspertyza autora: Duncan B. Campbell to uznany badacz starożytnej techniki wojskowej, który w swojej pracy opiera się na źródłach pierwotnych (teksty Filona z Bizancjum, Herona z Aleksandrii, Ammianusa Marcellinusa) oraz na eksperymentach archeologicznych i rekonstrukcjach. Książka ma przejrzystą strukturę – logicznie prowadzi czytelnika przez rozwój technologiczny, od prostych konstrukcji napięciowych po zaawansowane mechanizmy sprężynowe, z wyraźnym wskazaniem kluczowych innowacji. Bogactwo wizualne stanowią ilustracje Briana Delfa – cenionego artysty specjalizującego się w tematyce historycznej – które są precyzyjne, estetyczne i niezwykle pomocne w zrozumieniu działania skomplikowanych mechanizmów; publikacja zawiera również schematy konstrukcyjne i przekroje techniczne. Campbell nie ogranicza się do suchych opisów technicznych – omawia taktykę użycia machin w oblężeniach i bitwach polowych, logistykę transportu i obsługi, a także psychologiczny wpływ artylerii na pole walki. W momencie premiery książka była jedną z niewielu dostępnych w języku angielskim syntez poświęconych wyłącznie starożytnej artylerii, co czyniło ją pozycją pionierską. Oceny użytkowników potwierdzają wysoką wartość publikacji: na Amazon.com książka uzyskała średnią ocenę 4,5/5 gwiazdki, a czytelnicy chwalą ją za "klarowny wywód", "doskonałe ilustracje" i "przystępne wprowadzenie do skomplikowanego tematu". Na Goodreads publikacja otrzymała ocenę 4,0/5, a recenzenci zwracają uwagę, że "Campbell w zwięzły sposób łączy aspekty techniczne z kontekstem historycznym". Na portalach takich jak AbeBooks czy ThriftBooks książka jest rekomendowana jako "essential reading for ancient military enthusiasts". Należy jednak pamiętać o ograniczeniach: 50 stron wymusza zwięzłość, przez co czytelnicy oczekujący dogłębnej analizy inżynieryjnej, szczegółowych obliczeń balistycznych lub rozbudowanych opisów poszczególnych oblężeń mogą poczuć niedosyt; publikacja opiera się głównie na rysunkach i rekonstrukcjach, brakuje fotografii oryginalnych artefaktów (co wynika z natury tematu – większość machin nie zachowała się w całości); a książka wydana w 2003 roku nie uwzględnia najnowszych odkryć archeologicznych i badań z ostatnich dwóch dekad, choć podstawowa wiedza techniczna pozostaje aktualna. Niektórzy czytelnicy zwracają również uwagę, że ilustracje Briana Delfa, choć estetyczne, nie zawsze są zestawione z fotografiami rekonstrukcji, co utrudnia weryfikację ich dokładności technicznej. Mimo tych zastrzeżeń, "Greek and Roman Artillery 399 BC–AD 363" to solidna, dobrze napisana i merytoryczna synteza, która w przystępny sposób przybliża historię fascynującej, a zarazem mało znanej dziedziny starożytnej techniki wojskowej. Dla miłośników historii starożytnej, modelarzy, rekonstruktorów i kolekcjonerów serii Osprey jest to pozycja godna polecenia – szczególnie w zestawie z innymi tomami o technice oblężniczej i fortyfikacjach – stanowiąca doskonały punkt wyjścia do poznania machin oblężniczych Grecji i Rzymu, które na wieki zdefiniowały sztukę prowadzenia wojny oblężniczej.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder
