Książka "M109 155mm Self-Propelled Howitzer 1960–2005" autorstwa Stevena J. Zalogi, z ilustracjami Tony'ego Bryana, to wartościowa pozycja wydawnictwa Osprey, która w przystępny sposób przybliża historię jednej z najważniejszych i najdłużej eksploatowanych haubic samobieżnych na świecie. Publikacja, wydana w 2005 roku zastąpiła wcześniejszy tom tej samej serii autorstwa Richarda Lathropa, oferując zaktualizowane i rozszerzone ujęcie tematu. Książka systematycznie opisuje genezę konstrukcji M109 – od powojennych prototypów T195/T196, przez standaryzację w 1963 roku, po najnowsze warianty A6 Paladin użyte bojowo podczas operacji Iraqi Freedom. Autor szczegółowo omawia kolejne wersje produkcyjne (M109, A1, A2, A3, A4, A5, A6), wskazując kluczowe różnice techniczne, modernizacje uzbrojenia (lufy 39 vs. 52 kalibrów), systemów kierowania ogniem i napędu, a także rozwój amunicji – od konwencjonalnej, przez jądrową i chemiczną, po precyzyjną amunicję naprowadzaną (Copperhead, SADARM, ERAP). Bogaty kontekst bojowy obejmuje użycie M109 w Wietnamie, wojnie Jom Kipur, konfliktach bliskowschodnich, operacjach Desert Storm i Iraqi Freedom, a także eksploatację przez użytkowników zagranicznych (Izrael, Iran, Egipt, Arabia Saudyjska, państwa NATO). Mocne strony publikacji to przede wszystkim autor: Steven Zaloga to ceniony ekspert od broni pancernej, którego prace wyróżniają się rzetelnością merytoryczną, dostępem do źródeł i umiejętnym łączeniem aspektów technicznych z operacyjnymi. Ilustracje Tony'ego Bryana – w tym 8 stron kolorowych plansz z profilami i przekrojami – są estetyczne i precyzyjne, a książka zawiera również plany w skali 1/76 oraz 44 fotografie czarno-białe. Należy jednak pamiętać o ograniczeniach: recenzenci zwracają uwagę, że fotografie są głównie ogólnoplanowe i czarno-białe, brakuje zbliżeń na detale konstrukcyjne, co ogranicza użyteczność książki jako źródła referencyjnego dla zaawansowanych modelarzy; ilustracje kolorowe nie zawsze są zestawione z fotografiami rzeczywistych pojazdów, co utrudnia weryfikację ich dokładności; a 48 stron wymusza zwięzłość, przez co czytelnicy oczekujący dogłębnej analizy inżynieryjnej mogą poczuć niedosyt. Mimo tych zastrzeżeń, "M109 155mm Self-Propelled Howitzer 1960–2005" to solidna, dobrze napisana i merytoryczna synteza, która w przystępny sposób przybliża historię kluczowego systemu artyleryjskiego NATO. Dla miłośników historii artylerii, początkujących modelarzy i kolekcjonerów serii Osprey jest to pozycja godna polecenia – szczególnie w zestawie z innymi tomami Zalogi o zachodniej technice wojskowej – stanowiąca doskonały punkt wyjścia do poznania M109, haubicy, która przez ponad cztery dekady definiowała standardy zachodniej artylerii samobieżnej.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder
