Szirokorad Aleksandr B.

Aleksandr Borisowicz Szirokorad (ros. Александр Борисович Широкорад) to rosyjski pisarz, publicysta wojskowy i historyk, powszechnie uznawany za jednego z wiodących ekspertów w dziedzinie rosyjskiej i radzieckiej artylerii. Urodził się w 1947 roku w Moskwie, a jego droga zawodowa została ukształtowana przez solidne wykształcenie techniczne - ukończył bowiem Wydział Cybernetyki prestiżowego Moskiewskiego Instytutu Inżynieryjno-Fizycznego. To inżynieryjne zaplecze głęboko wpłynęło na jego podejście do historii wojskowości. Zamiast skupiać się wyłącznie na opisach bitew i losach dowódców, Szirokorad opiera swoje badania na twardej analizie danych technicznych, parametrach fizycznych oraz rygorystycznych wyliczeniach balistycznych, co nadało jego pracom unikalny, analityczny charakter.

Swoją szeroką działalność wydawniczą i publicystyczną rozpoczął na początku lat dziewięćdziesiątych, po rozpadzie Związku Radzieckiego, co otworzyło mu dostęp do wielu wcześniej niedostępnych archiwów. Od tego czasu opublikował ponad sto książek oraz setki artykułów, stając się stałym i niezwykle cenionym współpracownikiem kultowych rosyjskich magazynów branżowych, takich jak "Technika i Broń", "Morskaja Kollekcija", "Aviakollekcija" czy "Bronokollekcija". W środowisku modelarzy redukcyjnych, twórców gier wojennych oraz hobbystów militariów jego teksty zyskały wręcz status "biblii". Wynika to z jego niezwykłej dbałości o detale - Szirokorad skrupulatnie dokumentuje ewolucję poszczególnych systemów uzbrojenia, podając dokładne tabele strzelnicze, wymiary, masy pocisków i prędkości wylotowe. Jako inżynier potrafi również bezlitośnie punktować błędy konstrukcyjne, problemy z logistyką amunicji czy nietrafione decyzje decydentów, analizując słabe i mocne strony rodzimych projektów z perspektywy czysto technicznej.

Zupełnie inaczej przedstawia się jednak odbiór jego prac, gdy Szirokorad wykracza poza ramy historii techniki i sięga po tematykę "wielkiej historii" oraz geopolityki. Choć w dziedzinie ewolucji uzbrojenia pozostaje niekwestionowanym autorytetem, jego książki o szerszym zacięciu historycznym budzą liczne kontrowersje i są często krytykowane przez środowisko akademickie. Zawodowi historycy zarzucają mu skłonność do rewizjonizmu, formułowania zbyt śmiałych hipotez, a nierzadko także opieranie się na teoriach spiskowych. W swoich publikacjach geopolitycznych Szirokorad chętnie porusza tematy ukrytych konfliktów, tajnych sojuszy i zakulisowych gier mocarstw, co momentami nadaje jego pracom styl zbyt publicystyczny i emocjonalny, odbiegający od obiektywizmu wymaganego w badaniach naukowych.

Dorobek pisarski Szirokorada jest niezwykle bogaty i zróżnicowany. Do jego najbardziej znanych i cenionych dzieł technicznych należy monumentalne kompendium Oteczesztwiennaja artillerija (Artyleria krajowa) oraz Atomowyj taran XX wieka (Atomowy taran XX wieku), szczegółowo opisujące radzieckie arsenały jądrowe i ich nosicieli. Z kolei jego fascynacje geopolityczne odzwierciedlają takie tytuły, jak Rosja - Anglia: nieznana wojna, Północne wojny Rosji, Rosja i Chiny czy budząca spore emocje Blokada Leningradu. Wątek fiński.

Podsumowując jego twórczość, należy przyjąć wyraźny podział. Gdy badacz lub modelarz poszukuje rzetelnych, twardych danych technicznych o uzbrojeniu Szirokorad pozostaje jednym z najlepszych i najbardziej wiarygodnych źródeł na świecie. Należy jednak zachować zdrowy dystans i weryfikować jego tezy u innych historyków, gdy sięga się po jego książki traktujące o wielkiej strategii, tajnych spiskach czy skomplikowanych relacjach międzynarodowych na przestrzeni wieków.

Książki i publikacje jego autorstwa: