Pancerniki barbetowe była to klasa pancernych okrętów wojennych budowanych i użytkowanych w okresie 1870 - 1890, ich cechą charakterystyczną było umieszczenie dział dużego kalibru w otwartych od góry opancerzonych barbetach.

Barbeta jest to nieruchoma, opancerzona, niska, cylindryczna osłona na okrętach wojennych, stanowiąca podstawę wieży artyleryjskiej, która obracała się na łożysku na barbecie. Barbeta chroniła mechanizmy i elementy mocowania dział, zwłaszcza przy większych kątach podniesienia lufy, gdy tylna część działa przemieszczała się w dół wewnątrz barbety. Chroniła również mechanizmy zasilania w amunicję oraz obsługę dział. Barbety stosowano przy działach większych kalibrów (z reguły od 150 mm), przede wszystkim na dużych pancernych okrętach artyleryjskich – pancernikach i krążownikach.

Sama nazwa również pochodzi z języka francuskiego, gdzie początkowo używano jej w odniesieniu do konstrukcji fortyfikacyjnych jako określenie podwyższenia dla dział. Później poprzez zwrot "en barbette" określano sposób prowadzenia ognia z dział ponad tzw. parapetem, lub obwałowaniem. W przeciwieństwie do prowadzenia ognia z zamkniętych stanowisk poprzez ambrazury (furty działowe) taka forma prowadzenia ognia dała znacznie lepsze kąty ostrzału, jednakże samo działo było znacznie mniej chronione. Początkowo używano takiego posadowienia dział w fortyfikacjach artylerii nabrzeżnej, później ten typ osadzania dział został zaadaptowany również w śródlądowych dziełach fortyfikacyjnych.

Sama koncepcja barbety została zaadaptowana również do konstrukcji okrętów w latach 70. XIX wieku, najpierw na okrętach francuskich. Początkowo była to cylindryczna lub gruszkowatego kształtu osłona, nad którą wystawały nieosłonięte lufy dział i nie chroniła obsługi od góry przed odłamkami. W okresie intensywnego eksperymentowania z innymi systemami montażowymi alternatywą dla takiego sposobu montażu dział były albo ciężkie wieże (stosowane w pancernikach wieżowych) albo opancerzone cytadele lub kazamaty (np. jak w pancernikach centralnobateryjnych). W latach 80. XIX wieku przykryto barbety wieżami, co było związane z ewolucją ciężkich okrętów pancernych w kierunku pre-drednotów - do 1880 r. wszystkie te trzy systemy zostały zastąpione przez hybrydę barbeta-wieża, gdzie na pancernej rurze (zwanej właśnie barbetą) która chroniła ciągi amunicyjne i podstawę armat, posadawiano opancerzoną, obrotową wieżę zawierającą działa.

Co do historii wykorzystania barbety i powstania pancerników barbetowych to jest ona związana z problemami jakie projektanci okrętów musieli rozwiązać wraz rozwojem okrętów pancernych. Fregaty pancerne, na których działa były posadowione w baterii burtowej miały jedną istotną wadę - nie mogły prowadzić ognia w kierunku dziobu i rufy, albo ten ogień był ograniczony wyłącznie do kilku dział posadowionych w charakterze dział pościgowych. Szczególnego znaczenia nabrało to po bitwie pod Lissą, kiedy nastąpił renesans taktyki taranowania. Ogólnie poszukiwano więc sposobu na wzmocnienia siły ognia w sektorach na dziób i na rufę. Projektanci tacy jak Cowper Phipps Coles i John Ericsson, którzy zaprojektowali pierwsze wieże artyleryjskie zdawali się iść w dobrym kierunku, jednak ich wieże były bardzo ciężkie. Ich waga powodowała iż musiały się one znajdować stosunkowo nisko aby nie zaburzać stateczności okrętów, a co za tym idzie budowanie okrętów pancernych z ich wykorzystaniem było bardzo kłopotliwe i powodowało mnóstwo problemów przy złym projektowaniu, a nawet doprowadzało do katastrof, jak np. zatonięcie w 1870 r. HMS "CAPTAIN" z Colesem na pokładzie.

W 1870 r. projektanci zaczęli eksperymentować z systemem typu "en barbette" przy budowaniu okrętów. Działa posadowione w cylindrycznych lub okrągłych barbetach dawały znaczne oszczędności wagowe w odniesieniu do całej konstrukcji, które można było spożytkować na inne ważne elementy składowe okrętu, jak mocniejsze opancerzenie lub silniejsze maszyny. Ponadto ponieważ barbety były lżejsze mogły być umieszczone wyżej bez narażania stabilności okrętu, co miało również niebagatelne znaczenie w odniesieniu dzielności morskiej (wysoka wolna burta) i zwiększeniu możliwości prowadzenia ognia przy złej pogodzie i wysokiej fali (ówczesne, nisko położone wieże były zalewane przez fale przy niesprzyjającej pogodzie).

Kilka państw eksperymentowało z tym sposobem osadzania dział na okrętach. Brytyjski typ "ADMIRAL", francuski typ "MARCEAU", włoski "ITALIA" czy niemiecki typ "SACHSEN" - wszystkie należały do typu pancernych okrętów barbetowych. W Wielkiej Brytanii powstały również konstrukcje będące częściowo krzyżówką pancernika barbetowego i centralnobateryjnego. HMS "TEMERAIRE" był właśnie przedstawicielem takiej hybrydy, dodatkowo posiadając działa w barbetach umieszczone na specjalnych (zaadaptowanych z systemów fortyfikacyjnych) wychylnych lawetach, pozwalających ładować działo w dolnych położeniu, a dopiero na czas strzału było ono unoszone ponad krawędź barbety. Podobne rozwiązania próbowali wprowadzić Rosjanie w monitorze "WICEADMIRAŁ POPOW" czy pancernikach typu "EKATIERINA II". Ogólnie jednak tego typu posadowienie dział okazało się nieudane i zarzucono tą ścieżkę rozwoju w budownictwie okrętowym.

Pod koniec 80. sytuacja zaczęła się krystalizować. Brytyjski typ "ROYAL SOVEREIGN" mimo ustanowienia całkiem nowej jakości jeżeli chodzi o okręty pancerne w brytyjskiej Marynarce Wojennej nadal miał działa umieszczone w barbetach. Zdawano sobie jednak sprawę iż trzeba zniwelować główną wadę barbet, czyli znikomą ochronę zapewnianą obsłudzie jak i samym działom w przypadku nawet nie bespośredniego trafienia, a tylko zasypania odłamkami. W kolejnym typie pancerników - "MAJESTIC", zastosowano udane połączenie technologi opancerzonych wież i barbety. Obracana wieża chroniła obsługę i działa, natomiast barbeta nadal spełniała funkcję ochronną, jednak przedłużono ją w dół i umieszczono wewnątrz ciągi amunicyjne, dosyłacze oraz magazyny ładunków.

Pancerniki barbetowe nie brały udziału w zbyt wielu bitwach, a to z racji okresu względnego pokoju jaki panował w latach kiedy były one budowane, użytkowane jak i odchodziły do rezerwy, jednak np. niektóre brytyjskie pancerniki barbetowe wzięły udział w bombardowaniu Aleksandrii 1 1882 r., a jeden z francuskich pancerników barbetowych brał udział w bitwie pod Fuzhou, podczas Wojny Chińsko-Francuskiej w 1884 r.

W związku z zanikiem klas okrętów artyleryjskich, opancerzone barbety w konstrukcji okrętów również zanikły. Obecnie barbetą nazywa się nieopancerzoną osłonę podstawy wieży artyleryjskiej na okrętach.