Pancerniki centralnobateryjne były odmianą okrętów pancernych z końcowych lat XIX wieku, w których artyleria główna była skoncentrowana na śródokręciu jednostki, a nie w baterii ciągnącej się przez całą długość okrętu jak we fregatach pancernych.

Ewolucja konstrukcji okrętów pancernych przebiegała zasadniczo w myśl zachowania kompromisu pomiędzy uzbrojeniem, opancerzeniem a prędkością i manewrowością. Coraz grubszy pancerz wymagał zastosowania coraz cięższych dział, co z kolei powodowało wzrost wyporności, a co za tym idzie przymus zastosowania coraz wydajniejszych i mocniejszych urządzeń napędowych. Umieszczenie coraz cięższych dział na całej długości okrętu jak to miało miejsce we fregatach pancernych stało się niemożliwe - działa były coraz cięższe, a waga pancerza który musiał ochraniać całą baterię zaczęła przekraczać wszystkie zakładane wskaźniki konstrukcyjne. Niebagatelne znaczenie miało również to, iż postęp techniczny w 60-tych 70-tych latach XIX wieku, kiedy to właśnie zaczęła wykształcać się ta klasa okrętów nie pozwalał jeszcze na wyprodukowanie odpowiednio silnego opancerzenia. Dodatkowo dochodziły koszty wykonania i utrzymania jednostek.

Konstruktorzy, a w zasadzie Szef Biura Konstrukcyjnego Royal Navy Edward James Reed doszli więc do wniosku iż można zastosować mniejszą ilość cięższych dział koncentrując je na śródokręciu jednostki. Takie rozwiązanie miało istotną zaletę - bateria była krótsza i można było ją solidniej ochronić stosując grubszy pancerz. Rozwiązanie początkowo wypróbowano w Royal Navy na mniejszych okrętach, np. na konwertowanych slupach pancernych HMS "RESEARCH" i HMS "ENTERPRISE". Idea była rozwijana w konstrukcjach większych okrętów, również konwertowanych z drewnianych okrętów wojennych, jak np. HMS "ROYAL ALFRED" czy HMS "ZEALOUS". Ostatecznie rozwój koncepcji doprowadził do powstania pierwszego pancernika centralnobateryjnego z prawdziwego zdarzenia: HMS "BELLEROPHON", zwodowanego w 1865 roku.

W Wielkiej Brytanii klasa ta była nazywana "centre battery ironclad". Natomiast na kontynencie i w Stanach Zjednoczonych zaliczano podobne konstrukcje do klasy pancerników kazamatowych - ang. "casemate ironclad". Pod koniec lat 80-tych XIX wieku okręty tej klasy zaczęły być wypierane przez pancerne okręty wieżowe.